GALIZA: FONTE DE ENERXÍA SECUESTRADA

Camiñar polos nosos montes ou observar os nosos ríos é asistir a un paradoxo económico sen precedentes. Galiza exporta máis do 35% da enerxía que produce; somos unha potencia eléctrica que abastece ao resto do Estado mentres as nosas familias e empresas pagan o recibo da luz como se vivisen nun deserto enerxético. A reivindicación dunha tarifa eléctrica galega non é unha cuestión de agravio comparativo, senón de xustiza distributiva: temos o dereito a que o excedente que xera o noso territorio reverta en prezos nulos ou residuais para os que aquí vivimos.

A herdanza do noso enxeño: Os Muíños do Picón e do Folón no Rosal son a proba histórica dunha Galiza que sempre soubo transformar a forza da natureza en progreso.

A viabilidade de non pagar a luz na Galiza non depende dunha "subvención" política, senón de aplicar con rigor a normativa de compensación por externalidades. O proceder técnico é claro: Galiza debe ser tratada como unha Comunidade de Enerxía de Proximidade. Ao abeiro da Directiva (UE) 2019/944, que ampara o dereito a compartir enerxía renovable sen peaxes abusivas, poderíase establecer un modelo onde a enerxía xerada a menos de "milla cero" fose de balde para o consumidor local. Se a produción se fai no noso solo, soportando o impacto paisaxístico e ambiental que outros non queren, o custo de transporte debería ser inexistente.

O vento que sopra sobre os nosos campos: a clave para unha soberanía enerxética real que elimine os custos de transporte para a nosa industria e fogares. Livermore, California

Para chegar a este escenario de factura cero, o camiño non é pedir permiso ao mercado marxinalista madrileño, senón executar un Netting Territorial. Isto consiste en utilizar o beneficio económico da electricidade que Galiza envía fóra para compensar o custo da que consumimos dentro. Xuridicamente, o RD 244/2019 de Autoconsumo e as competencias exclusivas en materia de industria do noso Estatuto permiten lexislar para que a "peaxe de xeración" quede na casa. No momento en que entendamos a nosa rede como unha unidade de balance propio, o custo da enerxía para o cidadán galego podería reducirse a niveis simbólicos, transformando a nosa riqueza natural nun dividendo social directo.

A forza imparable do río Umia en Moraña: recursos que nacen na nosa terra e cuxo beneficio económico debe quedar en quen sostén o territorio.

A aplicación do Netting Territorial suporía un auténtico rexurdimento para a industria electrointensiva galega, liberando a sectores estratéxicos como o do aluminio, o cemento ou as ferroaleacións da tiranía do gas internacional. Ao reducir os custos enerxéticos á metade, estas empresas poderían blindar miles de empregos e reinvestir ese capital en modernización e I+D+i. Este escenario situaría a Galiza como o destino máis competitivo de Europa para o despregue do hidróxeno verde, unha industria que hoxe só é viable onde a electricidade é abundante e económica.

Simbiose no Xistral: Galiza produce excedentes baixo os pés do noso gando; o vento de Lugo debe ser o motor económico de quen vive e traballa a terra.

No sector primario e agroalimentario, a eliminación das peaxes de transporte por proximidade transformaría a cadea de valor. As conserveiras, as plantas de conxelación de peixe e as centrais lácteas, que soportan custos fixos altísimos de refrixeración, gañarían unha marxe de beneficio inédita. Esta vantaxe permitiría ás nosas cooperativas competir nos mercados globais con prezos imbatibles, garantindo que o valor engadido dos nosos produtos quede nas mans dos produtores locais e non nas facturas das eléctricas.

Tecnoloxía ao servizo do país: Redes de distribución intelixentes para liderar a transición cara a unha tarifa eléctrica galega, propia e xusta.

Cara ao futuro, esta tarifa soberana convertería a Galiza no "Hub de Datos" do Atlántico. A combinación do noso clima oceánico —ideal para o arrefriado natural— cunha enerxía de balde baseada no excedente propio, sería o reclamo definitivo para os grandes centros de datos de xigantes tecnolóxicos. Esta proxección non só atraería infraestruturas de fibra óptica de última xeración, senón que xeraría un ecosistema de emprego de alta cualificación que hoxe se ve obrigado a emigrar a outras latitudes.

O benestar como prioridade: Unha factura da luz xusta é, na práctica, un salario indirecto que devolve a calor e a dignidade a cada lareira e fogar galego. Casa Perfeuto María en Outes (A Coruña)

Finalmente, a nivel doméstico, o aforro na factura da luz actuaría como un potente salario indirecto para as familias galegas. Ao liberar esa renda dispoñible, inxectaríanse centos de millóns de euros cada ano directamente no consumo interno, dinamizando o comercio local, a hostalería e os servizos de proximidade. En esencia, o Netting Territorial funciona como un plan de estímulo económico permanente e circular, financiado pola propia riqueza natural que xa emana dos nosos montes e ríos.

A MENTIRA COMO PROTOCOLO: FEIJÓO, O "FRAMING" DE VENEZUELA E O LABORATORIO DE GALIZA

Hai imaxes que, máis alá do que din, revelan o que ocultan. A recente escena de Alberto Núñez Feijóo xunto a María Corina Machado non é unha recepción oficial, nin un acto de solidariedade democrática. É, en esencia, un exercicio de prestidixitación política ao que os galegos e galegas levamos asistindo, con resignación e rabia, durante décadas. É o framing elevado á categoría de arte do engano.

Feijóo moveuse nese escenario cunha soltura ensaiada. Ao presentar a Machado coa pompa reservada a un "presidente autonómico" ou a un "alcalde dunha gran cidade", o líder do PP non estaba a recoñecer unha vitoria electoral (que en termos xurídicos e internacionais non existía nese momento), senón que estaba a fabricar unha realidade paralela. É a vella táctica do Partido Popular: se os feitos non se axustan ao teu relato, inventa un novo marco onde os feitos sexan irrelevantes.

O laboratorio da postverdade: de Caracas ao Hórreo

Para entender este movemento en Madrid, cómpre viaxar á nosa propia terra. Feijóo non aprendeu a manipular a realidade onte; fíxoo durante lustros dende San Caetano. En Galiza, o PP perfeccionou a arte de utilizar a "oitava provincia" —a nosa diáspora— como un cortello electoral privado.

A estratexia que hoxe aplica con Venezuela é a mesma que sufrimos nós:

• A submisión das institucións ao partido: Converter a Xunta (ou agora a representación do Estado) nunha oficina de propaganda.
• O uso do medo: Axitar a pantasma do "chavismo" ou do "comunismo" para tapar as vergoñas propias, dende o desmantelamento da nosa sanidade e a educación pública ata o expolio dos nosos recursos ou a asfixia do noso sector primario.

Nesta crónica dunha mentira anunciada, a figura de Machado é só unha peza máis no taboleiro. Feijóo fala de "lexitimidade moral" porque a legal non lle serve para o seu propósito de desgaste interno contra o goberno de Pedro Sánchez. É a mesma "moralidade" coa que o PP xestionou durante anos o voto CERA, ese sistema opaco onde as sacas de votos procedentes de América semellaban máis un milagre fátimo que un exercicio democrático limpo.

A emigración como moeda de cambio

O que máis fire nesta posta en escena é a falta de respecto pola propia comunidade galega en Venezuela. Milleiros de familias galegas que sofren a crise no país caribeño son utilizadas como figurantes nun anuncio publicitario. O PP non busca solucións para os nosos emigrantes; busca titulares que rendan votos en Madrid ou en Santiago.

Ao "coroar" a Machado nun despacho, Feijóo intenta herdar ese papel de "salvador" que xa exercía Fraga coas súas xiras transatlánticas, onde as axudas asistenciais ían da man da papeleta do partido. É o caciquismo 2.0, sofisticado, televisado e, por suposto, baleiro de calquera ética nacionalista ou soberanista.

Conclusión: O espello do noso propio baleiro

Ver a Feijóo nese vídeo é como ver un vello truco de maxia que xa non abrai ninguén en Galiza. O seu framing é o reflexo dun político que, ao non ter un proxecto de país real —nin para Galiza nin para o Estado—, ten que importar conflitos e fabricar presidentes de cartón pedra.

Como nacionalista, esta escena lémbrame que a nosa loita tamén consiste en desmontar estes decorados. Galiza non pode seguir sendo o laboratorio onde se ensaian as mentiras que despois asolagan o debate político internacional. A dignidade dun pobo, xa sexa o galego ou o venezolano, non se defende nunha rolda de prensa manipulada; deféndese respectando a verdade e a soberanía, algo que Feijóo, na súa ansia de poder, parece ter esquecido hai moito tempo.

Vídeo da intervención de Feijóo e Corina Machado:

O FRACASO DA UE: O TELETRABALLO NON OCULTA A BARBARIE EN ORIENTE MEDIO NIN A AMENAZA DE TRUMP

Volve á palestra a proposta de teletraballar un día á semana para aforrar carburante. Unha medida que, vista de lonxe, parece chea de civismo e sentido común. Pero, se rascamos un pouco a superficie, o que atopamos é a claudicación política da Unión Europea ante unha realidade xeopolítica que nos está pasando por riba.

Gobernar a golpe de "consello doméstico" mentres o mundo arde fóra das nosas fronteiras non só é insuficiente; é simplemente absurdo.

A falacia da responsabilidade individual

Mentres a UE nos pide quedar na casa para baixar un 5% o consumo de gasóleo, os criminais de guerra en Gaza seguen a súa ofensiva co beneplácito de silencios cómplices, e a tensión con Irán ameaza con dinamitar as rutas de subministro de cru máis importantes do planeta.

"Europa non pode responder a mísiles e bloqueos navais pedíndolle a un administrativo que traballe desde a cociña."

A isto hai que sumarlle a sombra de Donald Trump, cuxa visión illacionista e o seu apoio incondicional ás políticas máis agresivas de Israel auguran un mercado enerxético volátil e un planeta sen freo nas emisións.

Que medidas se poderían tomar realmente?

Se de verdade queremos protexer a economía e deixar de depender de rexións en guerra e líderes autoritarios, a folla de ruta debe ser moito máis agresiva:

• Soberanía Enerxética Real: Non se trata de consumir menos dun produto que non temos (petróleo), senón de deixar de necesitalo. Necesitamos un plan de choque para que o 100% da climatización de edificios sexa eléctrica e renovable en tempo récord, eliminando caldeiras de gas e gasóleo con axudas directas de ata o 90%.
• Transporte Ferroviario de Mercadorías: O verdadeiro consumo de carburante está nas estradas. Europa debe obrigar ao movemento de mercadorías por tren eléctrico, reducindo drasticamente a flota de camións de combustión que cruzan o continente.
• Reforma Total do Mercado Eléctrico: É urxente desvincular o prezo da luz do prezo do gas. Mentres o gas marque o que pagamos, calquera conflito en Oriente Medio baleirará os petos dos europeos, teletraballen ou non.
• Diplomacia de Bloque e Sancións: A UE debe usar a súa forza comercial como o maior mercado do mundo. Non se pode manter a normalidade comercial con estados que vulneran o dereito internacional en Gaza ou Líbano, pois esa inestabilidade é a que alimenta a crise de prezos que sufrimos aquí.

O teletraballo é un avance social, non unha ferramenta de guerra económica. Usalo para "tapar" a falta de valentía política fronte a figuras como Trump ou as accións de Israel en Oriente Medio é un erro histórico.

Ou Europa toma as rendas da súa propia enerxía e planta cara á barbarie con sancións e infraestruturas, ou seguiremos sendo reféns dun mercado de combustibles manchado de sangue.

O SEGREDO DE PEDRO MADRUGA SAE Á LUZ: CRISTOVO COLÓN GALEGO

Durante séculos, a figura de Cristovo Colón foi un lenzo en branco onde todas as nacións quixeron pintar a súa bandeira. Pero as néboas de Pontevedra e os muros do panteón dos Condes de Gelves en Sevilla gardaban un segredo que nin o tempo nin o esquecemento puideron sepultar: a verdade está escrita no sangue, e o sangue non sabe mentir.

Hoxe, tras a publicación do estudo "Archaeogenomic and Bioinformatic Analysis of the Columbus Lineage", a historia oficial racha as súas costuras. Xa non falamos de teorías románticas ou coincidencias toponímicas; falamos de xenética forense de última xeración. O fío de Ariadna que une ao Almirante coa liñaxe dos Soutomaior —e máis concretamente coa figura do indomable Pedro Madruga— deixou de ser unha sospeita para converterse nunha evidencia científica.

Unha trama de novela: O home que tivo que morrer para nacer de novo

Imaxinen por un momento o escenario: finais do século XV. Pedro Álvarez de Sotomayor, o señor feudal que desafiou á monarquía e á nobreza, desaparece de escena en circunstancias estrañas. Ao pouco, un tal "Colón" aparece nas cortes europeas cunha formación militar, náutica e política impropia dun tecelán xenovés, pero absolutamente coherente cun nobre galego afeito ás loitas de poder e ao mar.

Por que ocultar a súa orixe? O estudo de Gelves dános a clave ao analizar os restos de Jorge Alberto de Portugal e María de Castro Girón (descendentes directos e nobres galegos). A conexión é total. O "clic" xenético que só se explica se Pedro Madruga e Colón son a mesma persoa. Pero aquí entra a trama de novela: a ocultación deliberada por testamento.

Sempre se dixo que Colón, no seu testamento e nas súas mandas, foi deliberadamente críptico sobre o seu nacemento. "De Génova salí", dicía, nunha frase que hoxe moitos len como un salvoconducto político. Se fose o Soutomaior rebelde, a súa cabeza tería prezo. Para gañar o Novo Mundo, o Almirante tivo que sacrificar o seu vello apelido e o seu pasado como nobre proscrito.

A ironía final é que a proba que piden os historiadores —o corpo de Pedro Madruga— pode que non exista precisamente porque a simulación foi perfecta. A falta de corpo non é unha proba de que non fose el, senón quizais a proba máis grande do éxito do seu plan: o home desapareceu para que o Almirante puidese navegar.

O pacto do silencio e a herdanza do explorador

A historia non se ocultou por azar. Século tras século, a propia familia Colón mantivo un perfil baixo sobre as súas raíces máis profundas para protexer os privilexios acadados. A figura do Almirante, un explorador visionario pero tamén un administrador cuestionado pola dureza da súa xestión nas Indias, xa sufría o suficiente desgaste político. Revelar que, ademais, era un nobre galego levantisco contra os Reis Católicos sería entregar unha arma definitiva aos seus inimigos na Corte.

Os Soutomaior foron borrados dos rexistros oficiais por razóns de Estado. Mentres o Almirante trazaba rutas cara ao descoñecido, a súa verdadeira identidade quedaba encerrada nunha arca de silencios compartidos. O estudo de Gelves vén a confirmar que a historia non sempre a escriben os vencedores; ás veces, a historia queda escrita no ADN á espera de que a tecnoloxía teña o valor de lela.

Galiza, nai do Almirante

Hoxe xa non podemos mirar as probas e virar a cara. A análise bioinformática, o "Virtual Knock-out" que sinala a Pedro Madruga como o único devanceiro posible para explicar o parentesco dos Condes de Gelves, é a peza que faltaba no crebacabezas.

Colón era galego. E se o ocultou, non foi por falta de orgullo, senón pola complexa necesidade de supervivencia dun home que, para descubrir un continente, primeiro tivo que inventarse a si mesmo. A nosa historia galega, tantas veces relegada aos pés de páxina, reclama hoxe o seu lugar na ponte de mando da Santa María. O segredo de familia foi, por fin, revelado.

Fontes oficiais e referencias do estudo:

• Artigo Principal: Navarro-Vera I., et al. (2026). Archaeogenomic and Bioinformatic Analysis of the Columbus Lineage: Evidence from the Counts of Gelves. Publicado en bioRxiv. doi: 10.64898/2026.04.01.715912.
• Institucións implicadas: Departamento de Xenética Forense de CITOGEN (España), Universidade Complutense de Madrid (Departamento de Prehistoria) e o CAIAAA (Centro de Asistencia á Investigación de Arqueometría e Análise Arqueolóxica).
• Metodoloxía: Análise de marcadores AIMs (Ancestry Informative Markers), MPS (Massively Parallel Sequencing) e ferramentas de análise de parentesco como QuickPed e kinship2.

A MÁSCARA DE OCCIDENTE: O TRIUNFO DA IMPUNIDADE SOBRE O DEREITO

As rúas de moitas cidades occidentais claman contra o que é evidente: o colapso moral da nosa política internacional. Mentres os nosos gobernos se presentan ao mundo como os garantes da democracia, da liberdade e do imperio da lei, a realidade que observamos é radicalmente distinta. Estamos ante un escenario onde os líderes electos, sostidos por alianzas de conveniencia, operan xa sen o menor pudor á marxe da xustiza.

A pregunta que a cidadanía se fai cada vez con máis forza non é se os crimes existen —a evidencia é moi clara —, senón por que o sistema internacional se volveu cómplice desta barbarie.

Donald Trump e Benjamin Netanyahu, nunha das súas reunións no Despacho Oval.

A Xeopolítica dos "Intocábeis"

Estamos a vivir nun mundo gobernado pola "lei do máis forte". A figura de líderes como Donald Trump e o respaldo incondicional a réximes que perpetran crimes de guerra e de lesa humanidade, como sucede en Oriente Próximo, non son anomalías. Son a confirmación dun sistema deseñado para protexer aos seus.

O Dereito Internacional, ideado para evitar a repetición das catástrofes do século XX, foi reducido a unha ferramenta de uso selectivo. Cando un país do Sur Global comete unha infracción, o peso da lei cae sobre el de xeito fulminante. Cando o crime é perpetrado por Occidente ou os seus lacaios estratéxicos, a xustiza choca contra un muro de "realpolitik", veto e silencio diplomático.

A Urxencia dunha Xustiza Real

Xa non serven as declaracións baleiras nin as apelacións á "preocupación" nas roldas de prensa. A situación actual esixe:

1. A eliminación do dereito de veto no Consello de Seguridade cando existen probas de crimes de lesa humanidade ou xenocidio.

2. O remate da inmunidade estatal para aqueles líderes que utilizan a "seguridade nacional" como escudo para ocultar o terrorismo de Estado.

3. Sentenzas directas e aplicación inmediata por parte dos tribunais internacionais, sen que a política se interpoña no camiño da execución das ordes de arresto.

A impunidade actual non é un erro de sistema; é, tristemente, o seu motor. A historia ensinará que a complicidade non foi por falta de información, senón por falta de coraxe moral. Se Occidente quere recuperar a mínima autoridade ética, debe empezar por xulgar aos seus propios "matóns" con tanta severidade como esixe aos demais.

O tempo da diplomacia de salón rematou. O que queda é unha sociedade civil que observa, cada vez máis desencantada, como a lei internacional se converteu nunha ficción mentres a realidade, crúa e sanguenta, segue o seu curso sen que ninguén a deteña.

1.100 MILLÓNS POR UN MEMORANDO: O ESCURO PACTO QUE ALIMENTA A GUERRA SEN PASAR POLO CONGRESO

"O protocolo como escudo: A Coroa lexitima en Barajas un acordo de guerra que evita explicar ao pobo." (Orixe: TVE 1)

A recente ratificación do compromiso militar entre o goberno de Pedro Sánchez e o de Volodímir Zelenski supón un fito cargado de ironía e perigo estratéxico. Baixo o selo dun autodenominado "goberno da paz", España compromete 1.100 millóns de euros adicionais en axuda bélica para este 2026. Unha cifra que, sumada aos envíos anteriores, confirma que a prioridade non é a diplomacia, senón alimentar unha fogueira que consome a estabilidade de Europa mentres beneficia a intereses alleos.

A Coroa: Unha "Ausencia" Moi Decisiva

Non nos enganemos co protocolo. Aínda que Felipe VI apareza como un convidado de pedra no aeródromo, a súa participación é unha peza clave na engrenaxe do Estado para este conflito. A Coroa emprega este papel de "neutralidade institucional" para non dar a cara ante a opinión pública, evitando así a responsabilidade política de enviar mísiles mentres se di defender a paz.

Porén, a súa presenza é natural e decisiva:

Lexitimación Silenciosa: Ao recibir a Zelenski coas máximas honras, o Rei está enviando unha mensaxe internacional de unidade total coa axenda da OTAN, algo que un simple ministro non podería proxectar.

O "Mando Supremo" como Pantalla: Como Xefe do Reino, a súa figura serve para blindar estas decisións de calquera crítica de "partidismo". Se o Rei está alí, o sistema quere facernos crer que a decisión é unha "cuestión de Estado" incuestionable, aínda que se salte o Parlamento.

Deste xeito, a Coroa cumpre a súa función máis tradicional: servir de paraugas institucional para que o Goberno execute unha folla de ruta belicista deseñada en Washington, mentres a Xefatura do Estado se mantén a salvo de calquera reproche directo, malia ser parte fundamental da firma.

O Paradoxos do "Goberno da Paz"

"A firma do memorando: Mil millóns que saltan o control parlamentario baixo o sorriso da 'Paz Armada'." (Orixe: TVE 1)

Resulta rechamante ver como un executivo que evita o debate bélico no Congreso utiliza a retórica do pacifismo mentres asina cheques en branco para armamento pesado. O dobre raseiro é evidente:

• Opacidade Democrática: O acordo tramitouse como un "memorando de entendemento" para evitar que pasase polo voto soberano do Parlamento.

• Investimento no Conflito: Mentres as partidas para a paz son simbólicas, os 1.100 millóns van destinados a mísiles Patriot, carros Leopard e tecnoloxía de ataque punta.

Europa como "Cabeza de Turco" de Washington

"Xeopolítica de despacho: España asume o seu papel de peón estratéxico no taboleiro ianqui." (Orixe: TVE 1)

Este conflito non se pode entender sen a influencia de Estados Unidos. A estratexia ianqui parece clara: debilitar a Rusia nunha guerra de desgaste utilizando o solo ucraíno e o peto europeo. Neste taboleiro, a Unión Europea actúa como a gran cabeza de turco:

• Ruptura con Rusia: A UE cortou os seus lazos enerxéticos vitais, sacrificando a súa industria para pasar a depender do gas licuado estadounidense, moito máis custoso.

• Escudo vs. Obxectivo: Ao converterse en subministradora activa de armas que apuntan cara a Moscova, Europa deixa de ser un mediador para converterse nun obxectivo militar estratéxico nunha posible escalada.

"España renuncia a un papel de mediador real para converterse nun peón máis na estratexia de contención deseñada en Washington."

O Papel Perdido de España

Sánchez podería ter asumido un liderado diferente, un que realmente apostase polo "non á guerra" de forma coherente. España tiña a oportunidade de:

1. Impulsar unha Autonomía Estratéxica Europea que non fose un simple apéndice da OTAN.

2. Liderar unha fronte diplomática que condicionase a axuda a pasos reais cara a un alto o fogo, en lugar de alimentar un belicismo sen fin.

En definitiva, os 1.100 millóns acordados non achegan a paz; garanten que a guerra siga viva, que a industria armamentística ianqui faga negocio e que Europa siga sendo o campo de batalla dunha partida de xadrez que se xoga noutros despachos.

DOZÓN E O BURACO NEGRO DA CURUXA: O MILLÓN DE EUROS QUE NINGUÉN VE.

 1. A RADIOGRAFÍA DO MAL GASTO

Como veciños de Dozón, asistimos con estupor a un novo anuncio de gasto no edificio do Castro: 51.000 euros para unha cuberta de lousa. Esta cifra, que illada parece unha axuda necesaria, é en realidade a última peza dun puzzle de despropósitos que leva construíndose máis de trinta anos.

Dende os anos 90, este inmoble funcionou como un "contedor baleiro": un edificio que cambia de nome cada vez que aparece unha nova subvención, pero que nunca chega a ofrecer o benestar que os veciños merecen.

3. O BALANCE: MÁIS PEDRA, MENOS SERVIZOS

A realidade é desoladora. Gastouse máis dun millón de euros (case 200 millóns das antigas pesetas) no mesmo bloque de pedra. Mentres tanto:

• Os nosos maiores seguen sen unha residencia operativa no concello tras 30 anos de promesas.

• As parroquias sofren carencias en saneamento, iluminación e mantemento de pistas.

• O patrimonio do concello convértese nun "buraco negro" que só xera gastos de mantemento sen producir un só beneficio social ou económico estable.

O proxecto actual do Plan PON2030, de case medio millón de euros, non é un logro: é a confesión dun fracaso. É a proba de que todo o diñeiro gastado anteriormente non serviu para nada, e de que seguimos "maquillando" un edificio que non ten un plan de futuro real.

4. PREGUNTAS QUE MERECEN RESPOSTA

A cidadanía de Dozón ten dereito a saber:

1. Que utilidade real terá o edificio o día que rematen as obras? Seguirá pechado a maior parte do ano?

2. Canto nos custará cada mes mantelo aberto? (Luz, calefacción, persoal).

3. Por que se prioriza o tellado dun edificio baleiro fronte ás necesidades urxentes de auga e servizos básicos que teñen os veciños nas súas casas? 

📢CONCLUSIÓN

A Curuxa no Castro non é un investimento, é un monumento á mala planificación. Xa vai sendo hora de que o diñeiro público deixe de quedar no tellado dun edificio pantasma e empece a chegar ás mans da xente.

DOZÓN MERECE RESPETO E SERVIZOS, NON MÁIS OBRAS INFINITAS.

ISRAEL: O DETONADOR ANGLOSAXÓN

A retórica oficial sobre o uranio en Irán non é máis que un decorado de cartón pedra; un guión ensaiado para ocultar unha estratexia de dominio moito máis profunda. Tras a cortina de fume nuclear, a realidade deste 28 de febreiro de 2026 amósase sinistra: Israel non actúa como un Estado soberano con intereses propios, senón como o detonador estratéxico do bloque anglosaxón. É a peza mestra dun deseño de dominación global que utiliza a Tel Aviv como un portaavións terrestre inamovible, listo para incendiar a rexión cando os intereses de Washington e Londres o requiran por pura conveniencia política.

Desde esta óptica, o goberno de Netanyahu funciona como o brazo executor dunha axenda de colonialismo moderno; o seu obxectivo final non é a paz, nin a convivencia, senón a aniquilación de calquera nodo de resistencia que se negue a ser vasalo do petrodólar. Israel opera como un enclave artificial, unha cuña cravada no corazón do mundo islámico polo seu mecenas anglosaxón para fragmentar o territorio, debilitar as identidades locais e garantir o control absoluto dos recursos e as rutas enerxéticas que alimentan o Imperio.

Mentres a ONU languidece como unha organización zombi, sen pulso nin autoridade moral, este imperialismo de nova era avanza sen máscaras nin escrúpulos. O que hoxe vemos en Teherán non é unha guerra defensiva nin unha procura de seguridade; é a execución implacable dun plan para eliminar a soberanía dos pobos en favor dunha hexemonía fascista disfrazada de "valores occidentais". Non hai un conflito relixioso real, o que hai é unha esmagadora operación imperialista que non tolera disidencias no seu taboleiro de xogo e que usa a Israel como o mecanismo preciso que fai estoupar, por encarga, a estabilidade de todo o planeta.

O SISTO (DOZÓN): A TERRA ONDE SE SISTERE

Na toponimia galega, os nomes son fósiles que falan de quen fomos. Son pegadas dunha memoria que resiste ao paso dos séculos, gardando significados que a miúdo esquecemos. Porén, algúns destes nomes sofren deturpacións que, lonxe de ser simples erros, borran a súa verdadeira esencia. O caso do Sisto, en Dozón, é paradigmático: unha "X" intrusa (Sixto) teimou en converter un asentamento milenario nunha referencia eclesiástica inexistente.

O nome da terra, non do santo

A ciencia onomástica desmonta o mito con rotundidade: o nome non procede do papa Sixto II nin do mineral xisto. A proba definitiva reside na propia historia da parroquia. Antes de ser San Xoán do Sisto, o templo estivo consagrado a San Vicenzo.

Dato clave: Que o topónimo permanecese inmóbil mentres os patróns mudaban demostra que "O Sisto" xa estaba alí moito antes que a organización parroquial. É a voz da terra falando antes que o altar.

A raíz do asentamento: Sistere

A súa raíz real fúndese co latín sistere (deterse, asentarse, facerse firme). O Sisto fálanos, xa que logo, dun lugar de parada, un punto no camiño onde os viaxeiros decidiron botar raíces e construír un fogar. É a etimoloxía do acougo e da firmeza, unha palabra que describe a xeografía física e humana de Dozón.

Malia que o Nomenclátor Oficial recoñece a forma con "S", a Diocese e certas administracións persisten no erro do "X". Esta castelanización ignora non só a etimoloxía e o rigor histórico, senón tamén a loita veciñal que reclama dignidade para o seu nome.

Onde o sistere se fai dignidade

Exiximos á Igrexa que unifique criterios coa legalidade. Manter "Sixto" é rezarlle a un erro ortográfico e dar as costas á memoria dun pobo que, moito antes de ter patrón, xa tiña nome.

Defender a grafía do Sisto non é unha teima filolóxica; é un exercicio de xustiza histórica. Xa é hora de que o altar respecte o chan que o sostén. Porque antes que o rito e antes que o erro, xa estaba a palabra: a palabra da terra. Respectar a grafía do Sisto é, en definitiva, respectar a propia historia de Dozón.

PP DE LALÍN: UNHA POLÍTICA BAIXO O SPRAY

O vandalismo é o grao cero da política. Tachar a cara de quen se presenta a unhas eleccións ou manchar unha sede coas cores doutro bando é un exercicio de covardía que merece unha condena sen matices. En democracia, as ideas baten con palabras ou con votos, nunca con botes de pintura nin con insultos personais en redes sociais cara a representantes públicos como Avelino Souto. Ata aquí, a ética elemental.

Pero unha vez limpada a fachada da sede do PP en Lalín, o que queda debaixo non é pintura, é unha realidade social en carne viva.

Resulta, cando menos, curioso o diagnóstico de "urxencia" que fixo o Partido Popular. Mentres o spray rezaba claramente "VIVA VOX", a dirección do partido —dende os seus despachos en Compostela— non tardou nin unha hora en sinalar ao "independentismo galego" e ao BNG como instigadores. É un movemento de prestidixitador: mirar á esquerda para que ninguén se decate de que o lume está prendendo na súa propia bancada.

O que pasou en Lalín non é un ataque orquestrado pola esquerda radical; é o berro desesperado dun sector primario que se sente traizoado. O caldo de cultivo non o sementou o BNG nin o PSOE; sementouno o propio PP en Bruxelas e en Madrid coas súas políticas "suicidas" —como as cualifican moitas asociacións gandeiras— respecto ao acordo UE-Mercosur.

Lalín é o corazón do Deza, unha terra que vive da gandería. Que o PP europeo liderase a defensa dun tratado que abre a porta á carne de fóra mentres estrangula aos nosos produtores é un golpe que a xente do campo non esquece. O concelleiro Souto, gandeiro premiado e referente do sector, atopouse defendendo un relato que en Bruxelas dicía "si" ao Mercosur e en Lalín dicía "apoio ao campo". Esa disonancia cognitiva é a que hoxe explota en forma de insultos en redes e pintadas con siglas alleas.

Cando o PP culpa á esquerda dunha pintada que loa a Vox, está a facer ilusionismo político. Prefiren o "comodín do nacionalismo" antes que admitir que os seus propios votantes, os gandeiros que levan décadas dándolles a maioría absoluta, están empezando a ver en Vox o refuxio ante a submisión do PP ás directrices europeas.

O vandalismo é deplorable e hai que denuncialo de xeito radical. Pero a manipulación do relato tamén o é. Se o PP de Lalín quere que as súas fachadas estean limpas, o que ten que facer é limpar primeiro as súas políticas agrarias de ambigüidades. Porque mentres as organizacións agrarias estean a pé de guerra en Lugo, Coruña ou Madrid contra o Mercosur, o descontento non se vai borrar cun pouco de disolvente.

A paz social non se consegue pedindo condenas ao BNG no Parlamento; conséguese defendendo de verdade aos que enchen a nosa neveira cada día. O resto é simplemente asfalto e propaganda.

O LUME NON ENTENDE DE ORZAMENTOS

A resolución das axudas para a prevención de incendios forestais (MR651A) publicada no DOG n° 31 é a acta dun fracaso institucional. Baixo a fría linguaxe administrativa do "esgotamento de crédito", a Consellería do Medio Rural admite que deixa sen protección a decenas de montes veciñais. O sistema de concorrencia competitiva trata a seguridade pública como un concurso de méritos: se non tes puntos abondo, o teu monte queda fóra.

Pero o lume non sabe de baremos. Unha rozadura non executada por falta de fondos nunha parroquia é o combustible que alimentará o incendio na lindeira que si tivo axuda. Esta política crea un mapa de "parches", un territorio fracturado onde a prevención é un privilexio e non un dereito. Mentres se destinan millóns á extinción espectacular —avións e videovixiancia en pleno agosto—, escatímase no mantemento invernal, que é onde realmente se gaña a batalla.

Denegar proxectos técnicos válidos simplemente porque "acabaron os cartos" é unha falta de respecto ao esforzo das comunidades rurais e un exercicio de cinismo político. Estamos financiando as lapas do futuro. A prevención debe ser unha estratexia integral e non un sorteo burocrático. Se Galiza quere deixar de arder, a protección do monte non pode depender de se sobra ou non algo de diñeiro nun caixón de San Caetano. Xogan co lume, e sairemos queimados.

A GALICIA ANESTESIADA: A ESTRATEXIA DO PPDEG PARA A SUBORDINACIÓN DO PAÍS

Desde a consolidación do proxecto iniciado por Manuel Fraga e refinado por Alberto Núñez Feijóo e Alfonso Rueda, o Partido Popular de Galicia (PPdeG) perfeccionou un modelo de gobernanza que funciona como un mecanismo de anulación política, económica e cultural. Baixo unha aparencia de estabilidade e "galeguismo morno", desenvólvese unha estratexia sistemática para desactivar a Galiza como suxeito con capacidade de decisión, converténdoa nunha periferia dependente e sen voz propia no concerto internacional.

1. O "Rexionalismo Ben Entendido" como Límite á Soberanía

O PPdeG utiliza o que moitos analistas denominan "etnoterritorialismo": búscase que o cidadán se sinta galego emotivo pero español politicamente. Esta fórmula permite ao partido actuar como un verdugo das aspiracións nacionais, bloqueando calquera reforma estatutaria que vise ampliar o teito competencial cara a un modelo de nación recoñecida.

Mentres a Carta das Nacións Unidas, no seu Artigo 1.2, recoñece o dereito de libre determinación dos pobos, a gobernanza do PP sitúa a Galiza como unha "rexión administrativa" supeditada ás decisións de Madrid. Esta subordinación política impide que Galiza actúe como o suxeito soberano que a súa historia e identidade lle outorgan.

2. A Desarticulación da Identidade: Lingua e Cultura

Un pobo sen lingua propia é un pobo máis fácil de asimilar. A política lingüística do PP foi o motor dunha desgaleguización programada. A través do chamado "Decreto do Plurilingüismo", expulsouse o galego das materias científicas e tecnolóxicas, relegándoo a un plano folclórico e simbólico. Ao romper a transmisión xeracional do idioma, o PPdeG debilita o principal elemento de diferenciación internacional de Galiza, facilitando a súa disolución dentro dun marco estatal homoxéneo.

3. O Modelo Extractivo: Galicia como "Colonia Enerxética"

A emancipación dun pobo require o control sobre os seus recursos. Porén, o modelo económico do PP fomenta unha Galicia que exporta materia prima e enerxía mentres importa dependencia:

• O espolio eólico: Proliferan parques en mans de multinacionais sen que o beneficio reverta no tecido industrial galego nin na factura da luz dos seus cidadáns.
• Desindustrialización e Exilio: A falta de políticas que fomenten un tecido produtivo propio provoca a "sangría" demográfica. Galicia educa a miles de mozos con fondos públicos para que logo exporten o seu talento a Madrid ou Alemaña, deixando atrás unha sociedade envellecida e con menos pulo para esixir soberanía.

4. A Invisibilización de Galiza como Nación

A afirmación de Galiza como Nación non é un desexo sentimental, senón unha realidade obxectiva baseada nunha historia de soberanía (desde o Gallaecia Regnum ata a Xunta Suprema). O PPdeG traballa para "provincializar" a autonomía, reducindo o país a unha sucursal administrativa. Ao facelo:

• Elimina a necesidade dunha facenda propia ou representación directa en Bruxelas.
• Subordina o interese xeral de Galiza aos intereses das elites económicas da capital do Reino de España.
• Substitúe o orgullo político —a capacidade de mando— por un orgullo cordial e inofensivo, baseado en festas e gastronomía.

A Esperanza da Vía Galega

A pesares desta estratexia de anulación, o dereito internacional ofrece un marco de posibilidades que Galiza aínda pode explorar. A esperanza dunha Galiza rica e emancipada reside en transformar a conciencia de nación nun proxecto de poder real.

A "vía galega" cara á emancipación debe pasar necesariamente por recuperar o control dos sectores estratéxicos (enerxía, mar e terra), blindar o idioma como ferramenta de cohesión e construír un modelo de soberanía económica que transforme a nosa riqueza natural en benestar social. O futuro de Galiza non pasa por pedir permiso, senón por exercer o dereito de libre determinación para que esta nación, unha das máis antigas do continente, recupere o seu espazo na mesa da historia, sen tutelas nin verdugos do Reino de España.

O ESPELLISMO DO "GANDEIRO GALEGO": CANDO A PROPAGANDA CHOCA COA REALIDADE DE BRUXELAS

A recente peza de comunicación política lanzada polo PP de Galicia, protagonizada entre vacas e banzos, é un exercicio maxistral de comunicación afectiva, pero un exemplo preocupante de incoherencia política. Na escea, prométesenos que o Partido Popular é o único escudo fronte ao Acordo de Mercosur. Porén, cando rascamos a pintura emocional do buzo e o establo, e contrastámola coas recentes declaracións da secretaria xeral do PPdeG, Paula Prado, acusando de "traizón" á oposición, o que queda é un relato que non resiste unha análise mínima da realidade europea.

O primeiro que cómpre cuestionar é a figura do "bombeiro pirómano". O vídeo presenta o acordo con Mercosur como unha ameaza externa, case meteorolóxica, contra a que o PP nos protexe. Esquece mencionar que a Comisión Europea, presidida por Ursula von der Leyen (do Partido Popular Europeo), é a principal impulsora deste tratado. Mentres en Galicia se gravan vídeos apelando ao sentimento rural, en Bruxelas o grupo político do PP traballa para abrir as portas á carne suramericana a cambio de facilitar a exportación de coches e maquinaria pesada. Non se pode ser o escudo e a espada ao mesmo tempo.

En segundo lugar, o vídeo fíao todo ás chamadas "salvagardas". Presentalas como unha solución é, na práctica, unha estafa técnica. Unha salvagarda é un mecanismo burocrático que só se activa cando o dano ao sector xa é "grave e irreparable". Para unha explotación familiar galega, que sobrevive con marxes de beneficio asfixiantes, agardar a que os técnicos de Bruxelas certifiquen que o mercado colapsou non é protección: é unha acta de defunción. As salvagardas non evitan que o prezo da carne caia hoxe; como moito, prometen estudar o problema cando o gandeiro xa botou o peche.

O mesmo ocorre coas "cláusulas espello". Esixir que os produtores de Brasil ou Arxentina cumpran as mesmas esixencias ambientais e de benestar animal que os galegos soa ben nun mitin, pero é unha quimera sen inspectores reais sobre o terreo. Sen controis rigorosos nas fronteiras, a carne de Mercosur seguirá competindo en custos de produción que son imposibles de acadar en Galicia sen destruír o noso modelo social.

Por último, o uso do "espantallo" do ecoloxismo radical ou o ataque a partidos da oposición non é máis ca unha cortina de fume. É a táctica de desviar a atención para que o gandeiro non mire cara a quen realmente asina os tratados nos despachos. O inimigo do rural galego non é unha etiqueta política local; é un modelo de globalización salvaxe que trata o noso alimento como unha simple moeda de cambio.

A gandería galega merece respecto e, sobre todo, verdade. A comunicación política debería servir para explicar por que se sacrifican sectores estratéxicos no altar do libre comercio, e non para construír espellismos que buscan o voto hoxe a costa da ruína do sector mañá. Menos vídeos de deseño e máis firmeza real en Bruxelas: esa sería a única salvagarda en que poderiamos crer.

MERCOSUR: O CABALO DE TROIA QUE AMEAZA A DIGNIDADE DE GALIZA

 

A imaxe que acompaña estas liñas non é un simple debuxo: é un manifesto. Unha nena aos mandos dun tractor galego fronte á maquinaria de guerra e as alianzas xeopolíticas que prefiren os tanques aos alimentos. Hoxe, o noso rural enfróntase a unha ameaza silenciosa pero devastadora, oculta baixo siglas burocráticas: o Tratado UE-Mercosur.

Baixo a promesa de "libre comercio", Bruxelas está disposta a sacrificar o agro galego para que as multinacionais alemás vendan máis coches. O que nos venden como un avance é, en realidade, unha sentenza de morte para o noso modelo de vida.

A Gran Mentira das "Cláusulas Espello"

Escoitamos moito ultimamente falar das "cláusulas espello" como a salvación. Dinnos que os produtos de Brasil ou Arxentina terán que cumprir as mesmas normas que os nosos. É unha trampa. Estas cláusulas son papel mollado por tres razóns:

1. Falta de Control Real: Europa non ten capacidade (nin vontade) de inspeccionar cada latifundio suramericano. Sen inspectores en orixe, o que entra polo porto de Vigo ou Alxeciras é un coadoiro de substancias que aquí levamos décadas prohibindo.

2. Dumping Social: O "espello" mira o pesticida, pero non mira o salario. É imposible que unha familia gandeira da Terra Chá compita con empresas que operan con custos laborais de miseria.

3. A Trampa da OMT: Calquera intento serio de protexer o noso mercado será denunciado ante a Organización Mundial do Comercio como "proteccionismo", e a UE acabará cedendo para non perder as súas exportacións industriais.

O Leite e a Carne: Os Alicerces baixo Asedio

Galiza é leite e é carne. Pero o Mercosur trae leite en po e carne de centrais de engorde industriais.

• O leite en po barato de fóra pon un teito de vidro ao prezo que cobran as nosas granxas, asfixiando a súa rendibilidade.
• A carne galega, producida con pastoreo e benestar animal, vese obrigada a loitar contra un modelo de deforestación e crueldade industrial. Se non protexemos o noso sector cárnico, o noso monte arderá porque non haberá ninguén que o traballe.

Mel e Horta: A Invasión Silenciosa

O impacto non queda aí. O noso mel, puro e artesanal, compite contra mesturas industriais "estiradas" con xaropes de azucre e pole de orixe dubidosa. Mentres, a nosa horta (patacas, castañas, horta de tempada) sofre o ataque da contraestación: produtos que viaxan 10.000 quilómetros, cargados de conservantes e pegada de carbono, para afundir os prezos xusto cando a nosa colleita está lista.

Máis Tractores e Menos Tanques

Asinar o Mercosur é decidir que Galiza sexa un parque temático baleiro ou un eucaliptal xigante. Se perdemos a capacidade de producir o noso propio alimento de xeito digno, perdemos a nosa soberanía.

Necesitamos unha política que entenda que alimentar a un pobo é un acto de defensa nacional, moito máis que mercar armamento. Necesitamos aranceis que compensen as diferenzas, etiquetaxe de orixe obrigatoria e, sobre todo, respecto por quen conduce o tractor na imaxe.

Porque sen agro non hai país. E sen país, o único que nos queda é o asfalto por onde pasarán os tanques mentres o noso pan vén de fóra.

VENEZUELA: A DIGNIDADE SOCIAL BAIXO O ASEDIO DUN CAPITAL CRIMINAL

Escribo estas liñas coa tinta aínda fresca da vergoña allea. Estamos en febreiro de 2026 e, se algo quedou claro tras os sucesos do mes pasado, é que a vella Europa e o seu "irmán maior" do norte decidiron tirar ao lixo calquera manual de Dereito Internacional. O que a prensa de Madrid e os telexornais nos venden como unha "operación audaz" para "restaurar a orde" en Venezuela non ten outro nome que o de secuestro. Piratería de Estado. Gangsterismo xeopolítico.

O secuestro do presidente Nicolás Maduro en xaneiro non foi un acto de xustiza; foi a confesión de impotencia dun imperio en decadencia.

Durante máis de dúas décadas, Washington e as elites occidentais intentaron de todo: golpes de estado clásicos (2002), "gobernos interinos" de fantasía que ninguén votou, bloqueos navais e o roubo descarado de activos como CITGO ou o ouro depositado en Londres. Nada funcionou. O chavismo, con todos os seus erros e acertos, demostrou ter unhas raíces moito máis profundas do que os analistas de despacho en Bruxelas son capaces de entender.

Porque o erro de cálculo, esa cegueira soberbia de Occidente, radica en pensar que a Revolución Bolivariana é un só home. Cando os comandos mercenarios levaron a Maduro, esperaban o colapso inmediato, a desbandada do Exército e o aplauso do pobo. Que atoparon? Atoparon un muro.

Atoparon a Unión Cívico-Militar máis cohesionada que nunca. Atoparon ás Comunas organizando a distribución de alimentos para evitar o caos que a CIA desexaba. Atoparon, en definitiva, a dignidade dun pobo que non esquece quen lles deu visibilidade cando eran invisibles. Porque a historia do chavismo non é a historia dun "réxime", como lles gusta repetir; é a historia da redistribución da renda petroleira, da Misión Barrio Adentro levando médicos onde antes só había esquecemento, e da alfabetización de millóns de persoas. Iso xera lealdade, e a lealdade non se destrúe cun secuestro exprés.

Dende aquí, dende esta Europa que se enche a boca falando de Dereitos Humanos mentres aplaude barbaries, a hipocrisía faise irrespirable. Como podemos mirar á cara ao Sur Global cando validamos que un país poida enviar tropas encubertas para extraer a un xefe de Estado estranxeiro só porque non se somete aos seus ditados económicos?

O que aconteceu en xaneiro de 2026 é un aviso a navegantes. Pero o tiro saíulles pola culata. Lonxe de illar a Venezuela, a agresión activou os resortes do novo mundo multipolar. A resposta de Rusia e China foi contundente: non haberá un novo Libia no Caribe. As potencias emerxentes entenderon que defender a soberanía de Caracas é defenderse a si mesmas.

A máscara caeu definitivamente. Xa non hai "sancións"; hai guerra aberta. Pero mentres os falcóns de Washington celebran a súa vitoria pírrica, Venezuela segue en pé, operando baixo un liderado colectivo e demostrando unha madurez política que xa quixeramos para moitas das nosas democracias liberais.

Creron que roubando a cabeza matarían o corpo, pero esqueceron que o corpo é o pobo. E ao pobo, señores imperialistas, non o poden secuestrar

O MEIGALLO DO PATRÓN NO RURAL

As estradas galegas volven encherse de tractores e fume, pero tras o ruído da protesta agóchase unha realidade moito máis silenciosa e dramática: a derrota da conciencia de clase no noso rural. O campo galego está atrapado nunha situación retrógrada, anulado por un discurso acaparador que conseguiu que o gandeiro que non chega a fin de mes defenda os intereses de quen o asfixia. É o que poderiamos definir como o meigallo do patrón.

Este meigallo non é casual. É o triunfo dun conservadorismo que leva décadas traballando para que o labrego galego deixe de identificarse como un traballador da terra e pase a verse como un "empresario agrícola" sen empresa. O agro galego caeu nunha trampa ideolóxica que o deixou sen voz propia, nun escenario onde o pequeno produtor deixou de identificarse cos seus iguais para aparecer totalmente colonizado polas mesmas elites que o están devorando. É o triunfo dun espellismo que converte ao traballador no gardaespaldas do seu propio explotador.

O "agro-ilusionismo" das elites

En Galiza, este fenómeno mimetiza o que vemos noutras latitudes, como a estratexia de certos patronatos no Levante ou no sur. Alí, grandes corporacións axitan as masas contra a Unión Europea ou o acordo de Mercosur mentres elas mesmas posúen inmensas terras en África, producindo con custos de miseria para rebentar os prezos na orixe e despois comercializalo como propio. Aquí, o meigallo funciona de xeito semellante: a industria e certas cúpulas cooperativas burocratizadas actúan como auténticas multinacionais que usan ao gandeiro de escudo humano para protexer as súas marxes de beneficio.

O pequeno produtor, convencido de que o seu único inimigo é a normativa ambiental ou "Bruselas", acaba defendendo a desregulación que só beneficia ao xigante. É a paradoxo absoluta: o labrego pobre galego cargando coa ruína con orgullo, defendendo a fe do patrón mentres o patrón baleira as nosas aldeas e deslocaliza a produción.

Un sector sen visión alternativa

O éxito deste discurso radica na anulación de calquera alternativa. O meigallo é tan fondo que o relevo xeracional moitas veces herda a mesma mentalidade aspiracional e individualista. Prefiren o colapso individual —o "sempre se fixo así"— antes que a soberanía colectiva. Calquera proposta que fale de diversificación, de soberanía alimentaria ou de romper coa dependencia das grandes industrias é tachada de "ideolóxica" por aqueles que xa teñen o pensamento totalmente colonizado pola ideoloxía do capital.

Romper o feitizo da dependencia

Galiza non pode permitirse un agro de "patróns pobres". Esa mentalidade é a que permite que a nosa terra se converta nun mero taboleiro para intereses foráneos sen que o valor engadido quede no noso territorio. O meigallo do patrón fainos crer que somos "donos" cando só somos xestores de débedas.

Espertar deste letargo implica recoñecer que o inimigo non está en quen pide unha terra máis sa, senón en quen, desde o consello de administración, nos empuxa ao abismo mentres nos louva o "esforzo". Se o agro galego non rompe este meigallo, seguirá cargando coa súa propia cruz ata que a última luz de aldea se apague, convencidos, iso si, de que morreron defendendo un estatus que nunca foi seu.

DOZÓN: UN BALEIRO ECOLÓXICO NO CORAZÓN DA GALIZA

É desolador, aínda que pouco sorprendente, comprobar como o Concello de Dozón segue a ser unha sorte de "illa en branco" no mapa da protección ambiental galega. Mentres os concellos veciños da comarca de Deza e de Tabeirós-Terra de Montes avanzan na consolidación de espazos protexidos, Dozón semella ancorado nunha parálise institucional que ignora o seu maior patrimonio: a terra.

A xestión do goberno local do PP en Dozón non é só pasiva; é ecoloxicamente irresponsable. O feito de carecer de hectáreas incluídas na Rede Natura 2000 non é unha medalla de "liberdade para o desenvolvemento", como algúns queren vender, senón un síntoma de falta de ambición e de visión de futuro.

A desidia como estratexia

O goberno local parece entender a protección do territorio como un estorbo para o urbanismo á carta ou para unha xestión forestal puramente extractiva. Esta falta de figuras de protección implica:

• Perda de financiamento: Ao non formar parte da Rede Natura ou non ter espazos naturais de interese local (ENIL), o concello queda fóra de numerosas axudas europeas e autonómicas destinadas á conservación e ao turismo sostible.

• Desprotección ante o industrialismo: Sen un plan de protección serio, o territorio queda máis exposto á fragmentación e a proxectos que non respectan a biodiversidade autóctona.

• Abandono do patrimonio invisible: Dozón ten brañas, cursos fluviais e carballeiras que merecen un status legal que as poña en valor. Negarlles a protección é condenalas ao esquecemento e á degradación.

É hora de que o PP de Dozón deixe de mirar para outro lado e entenda que conservar non é prohibir, senón asegurar que as vindeiras xeracións teñan un concello vivo e non un ermo de eucaliptos e formigón.

Cara un Dozón verde: propostas de cambio.

Para reverter esta situación, non abonda coa crítica; cómpre unha folla de ruta clara que poña a Dozón no mapa da sostibilidade. Aquí propomos tres eixes de actuación urxentes:

1. Creación de Espazos Naturais de Interese Local (ENIL)

O Concello debe identificar zonas de alto valor ecolóxico (como as ribeiras dos seus ríos ou zonas de monte alto con biodiversidade singular) e solicitar á Xunta a súa declaración como ENIL. Isto permitiría:

• Xestionar o territorio con fondos específicos.

• Crear rutas de sendeirismo homologadas que atraian un turismo respectuoso.

2. Impulso para a ampliación da Rede Natura

Dozón debería liderar unha solicitude técnica para que os seus ecosistemas máis valiosos sexan considerados na próxima revisión da Rede Natura 2000 en Galiza. Isto non só protexe a fauna e flora, senón que outorga unha marca de calidade aos produtos agroalimentarios do concello.

3. Planificación Forestal e Bioeconomía

Substituír a política do "todo vale" por unha ordenación do territorio que:

• Promova as especies autóctonas: Incentivos para que os comuneiros planten frondosas en lugar de especies pirófitas.

• Prevención de incendios activa: Crear faixas de protección reais arredor dos núcleos de poboación, integrando a gandería extensiva como ferramenta de limpeza natural.

A protección do medio ambiente en Dozón non pode seguir sendo unha materia pendente. O goberno local debe decidir se quere ser o motor do cambio ou a parálise que esgota o futuro do rural.

MANIFESTO POLA MEMORIA E O FUTURO DE DOZÓN:

Das Raíces de 1870 á Conciencia de Hoxe

Aos homes e mulleres de Dozón, aos que gardan a memoria e aos que constrúen o mañá:

Hai máis de século e medio, neste mesmo chan, o aire de xaneiro prendeu coa chama da dignidade. Non foron as armas as que fixeron tremer aos poderosos, senón a unión inquebrantable de mil labregas e labregos que entenderon que o abuso dos foros non era un problema individual, senón unha ferida no corazón de todo un pobo.

Hoxe, aquela claridade e contundencia parecen quedar sepultas baixo o peso dun tempo que nos quere illados, mudos e mutilados en valores. Por iso, hoxe proclamamos:

I. Contra a Inopia e o Esquecemento

Non podemos permitir que as novas xeracións medren sen o relato da súa propia forza. A historia de Dozón non é unha lenda morta; é a proba de que o pobo ten voz cando se recoñece nas súas raíces. Rexeitamos a amnesia social que nos fai esquecer que somos fillos dunha resistencia heroica.

II. Fronte ao Capital sen Alma

Denunciamos un sistema que hoxe, igual que onte, busca fragmentarnos. Onde antes había un cacique con nome e apelidos, hoxe hai un capitalismo desalmado que prioriza o interese particular sobre o ben colectivo. Non queremos un Dozón que sexa mercadoría, queremos un Dozón que sexa comunidade.

III. Pola Recuperación do Ben Común

O "nós" debe volver ser a nosa mellor ferramenta. A cooperación non é unha reliquia do pasado, é a única garantía de futuro. Reivindicamos o arraigo, o compromiso e o apego á terra como valores que enriquecen a sociedade e nos protexen de intereses alleos que só buscan o lucro baleiro.

IV. Un Chamamento á Acción

Instamos a cada veciño e veciña a mirar de novo ao seu arredor. A quebrar o guión dos intereses particulares e a recuperar a mirada limpa de quen sabe que a unión fai a forza. Que a sombra de ningún cacique, moderno ou antigo, volva asoballar a nosa vontade.

En Dozón, a 20 de xaneiro. Pola memoria dos mil que se ergueron. Polo futuro dos que virán. 

O DEZA NON É UNHA CLOACA: A VERGONZA QUE NACE EN DOZÓN

Hoxe a rabia é máis espesa que o propio vertido que baixa polas nosos cáuces. Mentres escribo estas liñas, o que debería ser un regato de auga cristalina —esa auga que é a alma do Deza e o orgullo de Dozón— converteuse nunha arteria morta, nunha lingua de lodo branco e artificial que avanza río abaixo cara ao Asneiro e cara ás vilas de Lalín.

Dende aquí, onde a auga aínda debería nacer limpa, asistimos con impotencia a un acto de terrorismo ambiental en estado puro. Porque non lle podemos chamar doutro xeito. Verter substancias químicas, minerais ou industriais ao noso río, aproveitando o silencio da noite ou o illamento do monte, non é un erro: é un crime contra a nosa terra e contra o futuro de todos os que vivimos nela.

O silencio dun río que non cheira, pero que berra

O máis inquietante desta vertedura é que non cheira. Ese branco leitoso, case cirúrxico, parece querer ocultar a súa toxicidade tras unha máscara de limpeza. Pero os que coñecemos o río sabemos que esa brancura é a cor da morte para os peixes, para as algas e para a saúde do ecosistema. O que hoxe vemos en Dozón como unha mancha estética, mañá será un problema de saúde pública en Lalín, afectando á captación da auga que beben os nosos fillos.

Abondo xa de impunidade

Como veciños de Dozón, estamos cansos de que a nosa comarca sexa tratada como unha "zona de sacrificio". Parece que a algúns lles sae máis barato envelenar o río que xestionar correctamente os seus residuos. Pero o que non contan é o prezo que pagamos os demais: o noso patrimonio natural esnaquizado e a seguridade dun recurso tan básico como a auga potábel posta en xaque.

Onde están os sensores de control? Onde está a vixilancia de Augas de Galiza? Como é posible que, en pleno século XXI, unha vertedura desta magnitude poida percorrer quilómetros sen que se activen alarmas automáticas?

Unha chamada á rebelión ambiental

Dende Dozón, non imos quedar de brazos cruzados. Non abonda con lamentarse cando o río xa baixa branco. Esiximos que se identifique con nomes e apelidos á empresa ou ao particular responsable deste atentado. Esiximos que a Xunta e o Concello de Dozón e de Lalín deixen de pasarse a pelota e asuman que a protección do Asneiro comeza aquí, na súa orixe.

Defender o río é defender a nosa casa. Se permitimos que maten o Asneiro en Dozón, estamos permitindo que nos rouben a dignidade como pobo. Queremos ríos vivos, non cloacas industriais. A nosa auga, a nosa terra e a nosa saúde non teñen prezo, e quen crea que pode destruílas e saír impune, vaise atopar con todo un pobo en pé de guerra.

O Deza non se vende, o Deza deféndese.

CARTA ABERTA Á SOCIEDADE GALEGA: O NOSO RURAL NON ESTÁ EN VENDA

 De: Os gandeiros e gandeiras de Galiza

Para: Os nosos veciños, consumidores e representantes políticos

Hoxe escribímosvos non só como produtores de alimentos, senón como os gardiáns do territorio que todos chamamos fogar. O acordo comercial que a Unión Europea quere asinar co Mercosur non é un simple pacto de despachos; é unha sentenza de morte para o modelo de vida que define a Galiza.

Dinnos que o progreso esixe abrir as fronteiras á carne de Brasil ou Arxentina. Pero, a que prezo? Mentres a nós se nos esixe —con razón— cumprir coas normas ambientais e de benestar animal máis estritas do mundo, a UE pretende inundar os nosos supermercados con carne producida baixo estándares que aquí serían ilegais. Iso non é libre comercio; é competencia desleal.

Cando vostede escolle no estante do supermercado unha bandexa de carne barata de fóra, está a pasar algo máis que un código de barras:

1. O monte queda orfo: Cada granxa que pecha en Lugo, Ourense ou o interior de Pontevedra e Coruña é unha hectárea de monte que queda sen limpar. Sen as nosas vacas pastando, o lume terá vía libre o vindeiro verán.

2. O rural baléirase: Detrás de cada explotación hai familias, escolas con nenos e tendas de aldea. Se nos quitan a rendibilidade, estannos botando da nosa terra.

3. A súa saúde conta: Galiza ofrece trazabilidade total, "do prado ao prato". Importar carne de 10.000 quilómetros de distancia é unha irresponsabilidade climática e un risco sanitario que non deberiamos asumir.

Non pedimos privilexios, pedimos xustiza. Pedimos que se apliquen as mesmas regras para todos. Non queremos ser a "moeda de cambio" para que se vendan máis coches ou máis luxo fóra das nosas fronteiras.

Pedímosche a ti, veciño e consumidor, que exerzas o teu poder. Mira a etiqueta. Busca o selo de Ternera Gallega. Porque cada vez que elixes produto galego, estás a votar por un rural vivo, por un monte verde e por un futuro para os que decidimos quedar aquí.

Galiza non se entende sen as súas vacas. Non permitamos que as cambien por intereses que nada teñen que ver coa nosa terra.

O noso rural é o voso futuro. Defendámolo antes de que sexa tarde.

O Edén Humano.

    Somos o resultado do que ideamos según o nivel de conciencia e certeza coa que nos presentamos. A liberdade que nos abrangue vai parella á necesidade que nos define. 

   O logro e sustento da nosa alegría perdura no tempo grazas á intensidade e o grao co que nos esmeramos en cada paso que damos neste noso camiño chamado vida. 

   Nada é máis bonito e agradable ca sentir a auténtica naturalidade viva en nós. Esa consonancia, do dito ao feito, íntegra e plena no noso ser.

Na despedida do petróleo xógase moi sucio

Cando Qatar deixe elixir a un presidente coma Nelson Mandela será un país digno para a Humanidade. Mentres sexa unha dictadura de lucro e violadora de dereitos, sen ter en axenda a igualdade, o único que gaña é a maldade. Comediantes e irracional parlantes, ignorantes coma Maluma haberá sempre neste mundo, e comparar o mundial en Sudáfrica coa participación de Shakira daquela nel, é ser tamén inculto.

Este mundial non vai lograr cambiar nada as regras neste territorio de rañaceos grazas aos fósiles o que si se logrou foi mudar unha FIFA que perdeu o control de organizar un evento baixo a súa tutela. Pasará á historia e ser un exemplo de como o diñeiro e o lucro imponse a un deporte que sempre foi quen de amoldar, mudar e mover regras inhumanas e non só un balón nun campo sobre o céspede. 

Agora xa non é fútbol é un negocio que fede moi mal para o deporte en xeral e máis, cando as condicións impostas por Qatar foron dixeridas pola FIFA sen ningún malestar. Hipocresía e miseria deste mundo deportivo arrastrado pola desesperación dunha riqueza caduca e fóra de xogo xa non só no ambiental. 

O petróleo está a despedirse nesta década facendo unha caixa descomunal e arrastrando a toda a economía á unha fonda e negra caída de gran crise e recesión mundial. E non é pola guerra de Ukraína o que afecta en occidente, que tamén importa, é porque a etapa de insostibilidade deste fósil, como recurso a empregar chegou á súa última fase de explotación. Quen queira seguir con el como combustíbel natural para todo só verá e causará máis cerca e axiña a mortalidade da especie humana no planeta.

A sociedade filantrópica non nos garantiza dereitos, limítanos.

A operación dun multimillonario coa compra da rede social Twitter tamén marca unha tendencia e é un exemplo do sistema capitalista que eclipsa o poder da información e mediático tal como o entendemos e como o vemos funcionar.

Os estados actuais aínda manteñen á liña, coas súas leis, os medios de comunicación baixo o seu regulamento e control pero, estes enxendros do propio liberalismo, a forma e estructura de relaccións económicas e sociais na que as institucións públicas, os estados e a propia poboación se encadra, deixaraos na irrelevancia e as decisións de mando virán dadas por outras esferas e movementos sociais. O poder dun ente lucrativo gaña vantaxa fronte á forza que pode establecer calquera institucion pública e os seus representados. A nova orde rexerase baixo normas esóxenas e alleas á sociedade baixo figuras opacas e nacidas no xeo de cúpulas afastadas de toda liña formal lexislativa vixente, fóra dos sistemas sociais tradicionais e institucionais. Se agora xa é unha influencia presente e moi persistente estes aparatos do capital, para manipular leis e presionar regulacións favoráveis para mellorar os seus intereses, a situación irá a outro nivel cada vez con máis intensidade. O novo contexto é un escenario no que a regulación implantada está imposta e feita directamente baixo o seu xogo e rol de "ceo"

O capitalismo acendeu a un grao tan sistémico que as súas corporacións demandan ir máis alá do seu marco, do seu límite competencial. Non naceron para servir Estados e menos á cidadanía. Están para ter o seu propio estatus e ámbito de influencia, sen dar conta a ninguén, sen adoptar máis ca os seus obxetivos. O lucro é a súa única bandeira. A súa sabia é só e exclusivamente pucuniaria. Nútrese dun círculo viciado pola marxe exponencial e imparábel da súa conta ganancial, resultada de explotar recursos materiais e humanos sen reparar nos efectos onde actúa. Sexan positivos, neutros ou negativos.

Branquean a cooperación, a axuda e a solidariedade cívica, usando ferramentas filantrópicas, como alma de apoio social, para non deixar de ser unha arma de anulación de dereitos colectivos. Disfrazan e camuflan un aparente benestar comunitario para restar a estructura de dereitos universais, para limitar ou anular as garantías establecidas polas normas emanadas dos pobos, impoñendo un novo método servicial e selectivo, que deixa de ser xeral e si moi condicionado aos seus fins corporativos.

O tempo das multinacionais chega para imperar no mundo do capitalismo, relegando toda estructura social a un último lugar.